In gelul kon je nu eenmaal niet wonen

Hij staat verloren op de brug naar de straat die naar hem genoemd is, die door de moffen derhalve maar Weesperpoortstraat herdoopt was. De straat is een racebaan geworden, de trambaan is ondergronds gestopt als metro (om dit af te dwingen is heel wat traangas gebruikt en is fors met knuppels geramd) – en het gebouw waar Bouw- en Woningtoezicht en de dienst Publieke Werken gehuisvest waren, het modernistische Wibauthuis, is gesloopt. De gehuisveste diensten zijn terwille van de heiligverklaarde Markt in de mist verdwenen.

Floor Wibaut, een opmerkelijk sociaal-democraat, vertegenwoordiger van wat in de Rode Canon van de Wiardi Beckman-stichting het wethouderssocialisme wordt genoemd.
De lotgevallen van dit socialisme lijken mij in de eerste alinea wel samengevat. SDAP en PvdA zijn nooit weggeweest uit het dagelijks bestuur van Amsterdam, al bijna een eeuw.

Beeldbepalend werd [de] activiteit [van de 'rode' wethouders] op het gebied van de volkshuisvesting. De Rotterdammer Arie Heijkoop, al snel ‘Arie Beton’ genoemd, ging net als zijn Amsterdamse collega’s Wibaut (Wie bouwt? Wibaut!) en Monne de Miranda het nijpende tekort aan betaalbare arbeiderswoningen te lijf met vernieuwende bouwprojecten zoals Spangen (Rotterdam) en Betondorp (Amsterdam). Maar ook op andere terreinen lieten ‘rode’ wethouders zien wat op korte termijn voor de arbeidersklasse bereikt kon worden. Zo spande Willem Drees zich in Den Haag in op sociaal gebied en gaven bijvoorbeeld de volksvoorstellingen door gesubsidieerde orkesten en toneelgezelschappen een voorzet voor een socialistische cultuurpolitiek. Op die manier zette het wethouderssocialisme de koers uit voor een ‘welvaartsbeleid’ dat pas veel later – vaak door dezelfde bestuurders – ook op nationaal niveau gerealiseerd kon worden.

Het zogeheten wethouderssocialisme zou als voorafschaduwing van de naoorlogse verzorgingsstaat gezien kunnen worden. Het is vanuit het perspectief van het heden, 2011, een verhaal om treurig bij te worden, speciaal met het oog op wat de sociaal-democraten zelf hebben opgegeven. Cultuur wordt als linkse hobby afgedaan, een laatste te slechten bolwerk.
Het cultuursocialisme, iets anders, maar zeker zeer belangrijk, komt niet voor in de Rode Canon van de WBS. Welllicht trakteer ik u hier apart op.

Het WBS-verhaal over het wethouderssocialisme.

Deel van de serie over de Rode Canon.

Gerelateerde berichten:

1. Parlementair of buitenparlementair? Een oude kwestie Wonderlijk om in de Rode Canon – naast aartsvader Domela Nieuwenhuis – zomaar een anarchist aan te treffen – een...
2. …dan gebruikt men een canón… Het was een week voor mijn persoonlijke naqba. De Rode Canon was verdwenen van de vernieuwde site van de Wiardi...
3. De rode canon Hier komt de rode canon via een link ter sprake. De lancering heb ik persoonlijk gemist, ik denk dat ik...
4. Een groene mei, een rode mei 12 mei 1912 werd door de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij voor het eerst een Internationale Vrouwendag georganiseerd. Deze stond in het teken...
5. Introduceer het ingenieurssocialisme en haal het socialisme maar weg… …wat houden we dan over? Grootschalige werken waarvan het nut niet te bepalen is. Tientallen jaren was er de Den-Uylwoestijn...
6. Gans het raderwerk stond stil Het is niet goed te zeggen wanneer voor het laatst Nederland aan de rand van een revolutie heeft gestaan. Het...