Buiten huilt de wind om het huis. De kachel staat te snorren op 4. Er hangt een touwtje uit de brievenbus. We hadden thee en nog geen tv. Maar wel radio en lange vingers. Dat was 1948, volgens Kees van Kooten en Wim de Bie.
De 425 foto’s in Het Jaren 50-boek ademen dezelfde, nostalgische sfeer. Toen waren de mensen nog vrolijk, hoopvol en tevreden! De enige wanklank waren de kleine babyboomertjes die door iedereen werden verwend, constateert Martijn Katan (prof. dr., emeritus-hoogleraar Voeding en Gezondheid in Wageningen en aan de VU). Maar, vertelt hij in NRC Handelsblad, het was ook Een tijd waarin niets mocht.
Katan was vier jaar in 1950 en gaat in zijn herinnering terug naar die tijd:
Veel mensen waren in die tijd bang voor een nieuwe oorlog. De Sovjetunie testte elke paar maanden een nieuw model atoombom en dan sloeg bij ons radioactieve fall-out neer. ‘Gauw, gauw, gauw nog wat genieten’, zong cabaretier Wim Kan, ‘de regen is al radioactief’. Honderdduizenden Nederlanders emigreerden, zowel vanwege de armoe en de woningnood in Nederland als uit angst voor een nieuwe oorlog. Die angst was begrijpelijk. Mijn vader tekende voor mij de situatie rond West-Berlijn tijdens de crisis van 1948, zodat ik het verjaardagsgesprek van de grote mensen kon volgen: de Russen hadden alle toegangswegen geblokkeerd met tanks, de Amerikanen vlogen daar overheen met vliegtuigen vol brood, en als de Russen daarop hadden geschoten was het oorlog geweest. Er volgden nieuwe confrontaties rond Berlijn, in 1950 begon de Korea-oorlog en in 1956 vermorzelden Russische tanks de Hongaarse opstand. Het leek steeds een kwestie van tijd tot ze ons kwamen bezetten.
Andreas was vijf in 1950 en het verhaal is een ‘feest van herkenning’; een feest omdat al die sombere gedachten die toen leefden geen werkelijkheid zijn geworden. Maar Katijn schildert ook levensomstandigheden die inmiddels echt en helemaal onvoorstelbaar zijn geworden.
Het is goed om zijn verhaal te lezen, voordat al te gemakkelijk wordt verondersteld dat het leven vroeger ‘veel beter’ was. De mensen waren bang, doodsbenauwd, zaten vol sombere toekomstperspectieven en konden zich met de beste wil van de wereld niet voorstellen hoe fantastisch het leven zou zijn tijdens een eurocrisis.
Gerelateerde berichten:
Te weinig mensen realiseren zich dat het ‘vroeger’ helemaal niet beter was. Die hebben een ideaalbeeld in hun hoofd, ingegeven door leuke TV-series. Ondanks de crisis in de wereld, hebben wij het in Nederland best nog wel goed. Maar dat wil niet zeggen dat we niet moeten vechten om een beetje sociaal beleid te behouden. Want als we niet oppassen, dan gaan we echt terug naar de jaren vijftig. En dat was geen pretje.
Ja, dat gejammer over die goeie ouwe tijd (niet geciteerd omdat het zo mooi is hoor)
Nou ben achter in de 70! Ja hoor geef mij de jaren ’50 maar! geen gestress,geen gegraai,beleefsheidsvormen, geen verloedering, dienstplicht, iedereen wist waaraan hij aan toe was, moeders kookte heerlijke gezonde gerechten, 48 urige werkweken,2 weken vakantie, lekker op straat spelen!!!!!en nou hebben zo nooit genoeg,designer broekjes, dure etentjes, je hebt het toch aan zien komen die crisis,alles op de pof! krijg je nou de rekening gepresenteerd moet je nu niet gaan zeiken!
Jaren vijftig voor mensen die niet zo goed ter been waren. Geen rollator, geen scootmobiel, dus gedoemd om achter de geraniums te zitten. Niet al te hoog pensioen en niet al te hoog AOWtje. Wel had bijna iedereen zich krom en kapot gewerkt. Dat de crisis er een keer weer aan zou komen, was gewoon een natuurwet. Het terugverlangen naar die ‘goede oude’ tijd hangt daar aan vast.
Maar doe toch maar niet. Meneer pastoor die komt vragen waar het volgende kindje blijft. Niet allemaal een doorspoel WC, niet allemaal een douche. Maar wel lang en hard werken voor weinig. Het is als met alles wat een beetje weg is gezakt, het staat niet meer zo scherp in het geheugen en lijkt daardoor veel mooier dan het is.
ja en dan de socialistische ministers die in 1956 de bestedingsbeperking aankondigden.
en het propaganderen van emigratie naar australie en canada en zuid afrika..
Mijn oma die hamstert vanwege Suez en Hongarije tegelijk, “er komt oorlog” en ja, dan gaat als eerste het wc-papier er aan…