Naarmate het heden nadert wordt de Rode Canon steeds minder rood en steeds minder canoniek. Het niet-doorgaan van het tweede kabinet-Den Uyl is niet een heel lemma waard, tenzij men het verhaal gelooft dat het allemaal de schuld is van het veeleisende “links” bij de formatie in 1977. Bij de Wiardi Beckmanstichting wordt dit verhaal geloofd.
Voor de zekerheid: de Partij van de Arbeid had een daverende verkiezingsoverwinning gehaald en was met 53 zetels verreweg de grootste partij. Tien zetels winst – precies het aantal zetels dat de partijen links van de PvdA: PPR, CPN en PSP, verloren hadden. Het betekende dat de formatiebesprekingen hoe dan ook om een rechtsere samenstelling zou gaan dan in 1972-73 bij de totstandkoming van Den Uyl (I). De PPR zou ingeruild worden voor de Christelijk-Historische Unie, die nu onder de vlag van het Christen-Democratisch Appèl niet meer los te weken was van de andere confessionele partijen die nu plotseling christen-democratisch heetten. Er was gedacht dat de fusie tussen gereformeerden, hervormden en katholieken een sterven in elkaars armen zou worden. Dit is aanzienlijk uitgesteld, in 2012 ziet het er naar uit dat het wel zover is.
De formatieruzie ging om hoe de vier zetels verschil tussen CDA (49) en PvdA (53 dus) te honoreren. En op een zeker ogenblik zwenkte het CDA naar de VVD en kwam binnen korte tijd het kabinet-Van Agt-Wiegel tot stand, gebaseerd op een wankele Kamermeerderheid (vooral ook omdat er ook toen zogenaamde dissidenten waren bij het CDA die tenslotte nooit gevaarlijk werden – de gevaarlijkste, fractievoorzitter Aantjes, werd uitgerangeerd door het natuurlijk volkomen toevallig onthullen van zijn naziverleden in 1978.
Die behoefte aan zelfkastijding bij de PvdA lijkt mij op dit punt misplaatst. De VVD is de natuurlijke bondgenoot van het CDA en zijn voorlopers en het CDA heeft door onredelijke eisen er op aangestuurd dat er geen Den Uyl II zou komen. Als niet-PvdA’er kan ik dit veilig zeggen.
Gouvernementeel links in Nederland stierf op 24 december 1987 in de persoon van Joop den Uijl. Mocht dit niet kloppen – ik houd mij aanbevolen voor een weerlegging in de praktijk, maar er zal veel overtuigingskracht nodig zijn in de toekomst.
Nog voor het einde van de jaren zeventig was het ideologische tij in heersende kringen gekeerd. “Rechts” deed en doet aan cultuurstrijd en had met zwaar ideologisch geweld al snel de hegemonie. Een discours waarin beslist geen plaats meer was voor zulke ingrijpende ideeën als een vijfurige werkdag.
Zonder enige electorale aanleiding werd dan ook na het terugtreden van Den Uijl gewerkt aan een “heroriëntering”, waarmee eenvoudigweg een aansluiten bij het neoliberale heersende vertoog bedoeld werd. De PvdA had haar eigen niche definitief verlaten, kwam in een schier eeuwige speurtocht naar een Eigen Taak terecht en over zoiets als Schuivende panelen valt niets interessants te vermelden. Misschien nog dat een machteloze linkse oppositie in de partij nog even een blad Stuitende taferelen heeft uitgebracht en tenslotte zonder plichtplegingen de partij uitgebonjourd werd.
Dit is een aflevering in de serie de Rode Canon
Gerelateerde berichten:
Prima verhaal. Misschien zou je er de tijdsgeest ook nog bij kunnen betrekken. Het neoliberalisme was aan z’n opmars bezig met de verkiezingen van Margaret Thatcher in 1979 en Ronald Reagan in 1981.
Slippendragers, sinds decennia, maar ze zingen nog wel de Internationale en dat is tamelijk ongepast. Fijn om de teloorgang van namaak socialisme weer eens gerangschikt te zien.
@2 zelfs de internationale zingen ze op in een afgezwakte kloteversie , niks met ontwaken , maar gemekker van van der Merwe ” Hé jôh, ze houden je eronder
Hé jôh, ze houden je tekort
Te gek en ‘t is dan ook geen wonder
Dat dat niet meer genomen wordt ”
@3 is dat zo dat wist ik niet eens.
jawel , ik kan me nog vaag herinneren toen ze daar mee begonnen , plots kon er dus niet meer samen met de CPNr’s gezongen worden , want ze hadden een “eigen versie ” Opa weer over de rooie ( en die man had al zo de pest aan PvdA’rs )
@5
Volgens mij was Rob v.d. Meeberg die het oorspronkelijk presnteerde wel van de CPN….
Niettemin, het is een fluttekst, Jaap van der Merwe kon echtwelbeter
Ik denk dat dit stukje aardig klopt.
Ik mocht nog niet stemmen, maar pas in 1981 toen ik 21 werd.
Als ex-PvdA lid vond ik het allemaal maar niks meer na die bijeenkomsten.
Waar Jopie bleef snapte ik ook al snel niet meer.
1 mei is hier ook nooit wat geworden.
De arbeiders hebben nooit gewonnen.
Ook de vakbonden zijn zonder slag of stoot verloren gegaan.
Ze hebben decennia liggen slapen, terwijl de fundamenten onder de arbeider werd weg geslagen.
Vandaar die excessen van tegenwoordig, maar niet voor de arbeider.
De Partij van de Arbeid-ers was al een vroege dood gestorven.
In de jaren ’80 zag ik het weg kwijnen en kon zelf maar moeilijk aan werk komen.
Ongeschoold en met 18 definitief van school.
Wat heeft de PvdA ooit nog voor de arbeider gedaan ?
De vakbond ?
Ze hebben ze allemaal links laten liggen.
Ik vertrouw geen politici meer. Voor mij zijn ze lucht geworden.
De VVD heeft wat binnen gehaald en ook nu zien we weer dat ze zwaar gefaald hebben.
Wiegel vond ik al een kwal. VVD’ers zijn allemaal kwallen.
Toen ik mocht stemmen kwam ik er al gauw achter dat er niet veel keuze meer was.
Thans hebben we niks meer eigenlijk.
Ondanks alle beloften en die leken toch wel sterk op elkaar hebben ze er niks van gebakken.
Rutte heeft zat kansen gehad. Maar veel mensen niet.
En nu is het enkel nog ellebogenwerk.
Zware konkurrentie uit voormailige oostbloklanden.
Je voelt je een buitenlander in wat eens je eigen land leek.
[...] nog hervormingsgezind worden. Men kan zeggen: het einde nadert. Maar het einde was er al, zoals ik hier heb geschreven, op 24 december [...]