In 1994 zakt de PvdA bij de verkiezingen terug naar het niveau van 1967, laag, maar geen dramatisch dieptepunt. Dit wordt bereikt in 2002 als het aantal zetels gehalveerd wordt, van 45 naar 23. Het aantal is sindsdien weer de hoogte ingegaan maar nu wordt in peilingen een nieuwe halvering verwacht – vanuit een aantal van dertig zetels. De uitslag op 12 september 2012 kan eigenlijk alleen maar meevallen.
De klap van 2002 wordt nogal gemakzuchtig “geweten” aan Pim Fortuijn, nota bene zelf oud-lid van de PvdA.
Het grote verlies dwong de sociaal-democraten om kritisch naar zichzelf te kijken. De gesloten bestuurderspartij had het contact met de achterban verloren, zo luidden de analyses. Partijvernieuwing en een andere opstelling ten opzichte van de kiezer waren nodig. Ad Melkert legde zijn functie als partijleider neer en werd opgevolgd door Wouter Bos, de jongste voorman in de geschiedenis van de PvdA. Bos oogde jong, verfrissend en had charisma.
En was afkomstig van de Shell, waar zijn voorganger schielijk na zijn aftreden commissaris werd. Hetgeen niet vermeld wordt in het laatste stuk van de Wiardi Beckmanstichting.
Is er nog plaats voor een sociaal-democratische partij in een postindustrieel land? Ja, zal men zeggen, en men kan wijzen naar de Socialistische Partij, die de rol van de sociaal-democratie lijkt te gaan overnemen.
Een ontideologiseerde PvdA doet echter erger pijn om aan te zien dan een ontideologiseerde VVD. Geen zinnig mens die daar “terug naar het liberalisme” gaat preken, zoals het eveneens naar het einde bewegende CDA ook niet plotseling christelijk gaat “herbronnen”. Maar welke ideologische veren kan de PvdA weer opzoeken na zo’n lange rui?
Vermoedelijk is er nog wel een maatschappelijke basis voor zoiets als sociaal-democratie, maar een partij die al zo’n kwarteeuw – na de dood van haar laatste serieuze voorman – een soort ondode is kan die rol niet meer vervullen. Is dit de partij van Wibaut, Henri Polak, Drees of Den Uyl? En dan nog – zelfs als de sociaal-democratie geen sociaal-mediocratie zou zijn… Niets zo vaag en aanvechtbaar als “klassenanalyse”. Maar het aannemen van de term “progressief” en meedeinen op de golven van voortdurende veranderingen die “de werkgevers” graag zien, en dit hervorming noemen – daar zal een rekening voor komen. Hoe het verder gaat mag Joost weten (niet de Joost die Leefbaar Nederland heeft opgericht, denk ik).
Het wetenschappelijk bureau van de PVdA heeft zijn Rode Canon al verstopt, het volgen van de serie stopt bij dezen. De schrijver gaat nu languit op de grond liggen in de overtuiging dat hij zijn best heeft gedaan en dat er niet meer van hem gevraagd kan worden op dit punt. Over links-van-de-SDAP/PvdA mag u in de toekomst wel het een en ander verwachten.
Gerelateerde berichten:
Goed werk, Arnold!
In het stuk van de Wiardi Beckmanstichting worden idealen genoemd:
Goed bedoeld maar ik heb bij die idealen grote twijfels.
Gelijke kansen = een liberaal idee. De sterkeren zullen bij gelijke kansen winnen.
Zelfverheffing = een Baron von Münchhausen-fictie. Het gaat om solidariteit waarin je door samenwerking op een hoger niveau komt.
Opwaartse mobiliteit = volksverlakkerij. Niet iedereen kan relatief ten opzichte van de ander opwaarts gaan. Als sommige mensen stijgen, zullen er anderen noodzakelijkerwijs naar beneden moeten.
Arnold, bedankt voor deze reeks artikelen, heel leerzaam.
goede stukken arnold,
een PVDA met 10 zetels is nog te veel.
maar een SP samen met de VVD aan de macht, dan worden we een soort China
openlijk kapitalisme en het volk kop toe dmv zg. socialisme.
Om niet te verhongeren moeten we (GROEN blergh) allemaal zelf groentetuintjes beginnen.
en op klompen naar de voedselbank
Brave New World