Veel studenten en studentenorganisaties reageerden verheugd op het nieuws dat de studieboete zal worden afgeschaft. Voor degenen die de boete nu ontlopen is dit inderdaad heel goed nieuws, maar voor studenten in het algemeen is het nieuws beduidend minder goed – de afschaffing van de studieboete is vooral een opmaat naar meer narigheid: de afschaffing van de studiefinanciering.
Enkele weken geleden blokkeerde demissionair staatssecretaris Halbe Zijlstra (VVD) de afschaffing van de studieboete nog – tegen de wens van de Tweede Kamer in. Niet omdat Zijlstra of zijn partij een voorstander zijn van de boete, maar omdat de onmiddellijke afschaffing van de maatregel tot een gat in de begroting zou leiden. Zijlstra wilde de maatregel pas intrekken als er een andere bezuiniging tegenover stond.
De afschaffing van de studieboete, die in het deelakkoord tussen PvdA en VVD is opgenomen, wordt gepresenteerd als een resultaat voor de PvdA. Dat deze maatregel nu wordt ingetrokken is goed nieuws voor de studenten die hun betaalde studieboete nu terugkrijgen en studenten die de boete nu ontlopen. De inmiddels voormalige studenten die als gevolg van de boete hebben afgezien van herinschrijving zullen woedend zijn: zij hebben hun studie, achteraf onnodig, moeten afbreken.
Sociaal
Toch doen studenten er goed aan om niet te hard te juichen over deze meevaller. Zowel VVD als PvdA zijn namelijk voorstander van het afschaffen van de studiefinanciering, en het is vrijwel zeker dat dit in het regeerakkoord zal worden opgenomen. Deze partijen noemen het liever een ‘sociaal leenstelsel’, maar sociaal is deze maatregel op geen enkele manier. In werkelijkheid zijn het de armere studenten die hierdoor het hardst worden geraakt.
Een student die onder het leenstelsel evenveel zou lenen als hij of zij nu aan een basisbeurs zou ontvangen en binnen de nominale tijd afstudeert loopt een studieschuld op van maar l3.000 euro. Aangezien de basisbeurs bij lange na niet genoeg is om te leven, zal dit voor veel studenten nog een stuk hoger uitvallen, terwijl studenten die door hun rijke ouders worden ondersteund niets of veel minder hoeven lenen. Het leenstelsel zadelt dus met name de armere student met een torenhoge schuld op.
Volgens voorstanders van het leenstelsel zou het ‘sociale’ karakter van de maatregel blijken uit de regeling van de terugbetaling van de schuld: afgestudeerden met een laag inkomen zullen minder hoeven terugbetalen, zo beloven de politici. Wat die toezegging waard is over twintig jaar is echter allerminst duidelijk: honderdduizenden ouderen worden gekort op hun zelf gespaarde pensioen, waarvan de uitkering ‘gegarandeerd’ was.
Maar belangrijker is dat het de armere studenten zijn die schuld oplopen. Een sociaal stelsel zou precies andersom werken: studenten uit armere gezinnen zouden een beurs krijgen waarmee ze kunnen rondkomen, terwijl studenten uit rijke gezinnen het volle pond zouden betalen en eventueel kunnen bijlenen. Dit is precies het tegenovergestelde van het voorgestelde leenstelsel.
Nat
Studenten doen er dus goed aan om hun borst nat te maken. De studentenvakbonden zouden hen de weg moeten wijzen in plaats van te verdoezelen wat er achter de schermen gaande is en het intrekken van de studieboete als een succes te claimen. Dit heeft namelijk heel weinig te maken met de oppositie van de studentenbonden, maar vloeit voort uit de verkiezingsprogramma’s van VVD en PvdA.
Wat er op ons afkomt, is de grootste aanval op de toegankelijkheid van het hoger onderwijs sinds de invoering van de prestatiebeurs in 1996. Bovendien is het onwaarschijnlijk dat de afschaffing van de stufi met een sisser afloopt: het draagvlak dat hier in de Tweede Kamer voor bestaat is vele malen groter dan de steun die eerder bestond voor de studieboete.
Studenten moeten nu al geïnformeerd worden over wat hen te wachten staat. Nu al moeten studenten worden georganiseerd, allianties gesmeed tussen studentenorganisaties, jongerenverenigingen en politieke organisaties en het uitstippelen van een actietraject. Tijdens de acties tegen de studieboete hebben de grotere studentenkoepels nauwelijks serieuze acties georganiseerd, en hielden het bij halfzacht symbolisch protest, lobbywerk en juridisch getouwtrek. Dit had geen enkel effect. Nu is het moment waarop deze groepen kunnen laten zien dat zij de belangen van hun achterban serieus nemen en van fouten leren.
Dit stuk is eerder verschenen op de website van socialisme.nu; auteur Jeroen van der Starre.
Gerelateerde berichten:
als als je na 4 jaar studeren 13000 euro schuld hebt en je vindt een goede baan( by de vakbond of op een bank bv.)lykt my dit geen rampzalige situatie.
overigens hebben veel studenten, arm of ryk, een bybaantje.
gezien de crisis moet er toch bezuinigt worden
@1, arme studenten moeten niet de dupe worden van wat de rijke bankier geflikt heeft.
@ het ziet er naar uit dat het minder kapitaal krachtig deel van ons land ruimhartig de bankiers uit de stront gered hebben en dat de gewone man en vrouw flink moet bezuinigen. zolang de ryksten buiten schot blyven kan er eindeloos bezuinigd worden.
mn eigen zoon is inmiddels al twee keer van studie verandert en ik zou er geen moeite mee hebben als ie van nu af zelf zn studie moet betalen.( dmv stud
ielening)
Om de studie betaalbaar voor iedereen te maken zou het collegegeld moeten worden verlaagd.
Studiefinanciering is thans vooral een middel om jongeren een kamer te laten huren zodat zij flink ‘onafhankelijk’ kunnen worden. Geld voor onderwijs moet ook naar onderwijs gaan en niet naar huisjesmelkers. Het bedrag wat aan studiefinanciering wordt uitgekeerd mag dus wat mij betreft direct in een verlaging van het collegegeld worden gestoken.
#4 daar zit wat in, maar dit betekent dat het collegegeld voor IEDEREEN lager wordt.
#5 zeker. Verspreiding van kennis mag wat mij betreft voor iedereen goedkoper. Ook voor 40+. Misschien wordt het dan ook wel echt mogelijk om je ‘om te scholen’.