Van adolescentie tot politiek blogger (II)

Den_Uyl
Joop den Uyl

Eerder: Waar wonden die mensen zich toch over op?

Den Uyl vond ik in zijn tijd altijd lichtelijk belachelijk, met die gedragen, bevlogen toon die geacteerd leek. Het was met een Van Agt en een Wiegel trouwens toch al een tijd van acterende politici.
Pas later ben ik gaan zien dat de PvdA van Den Uyl een aantal heel zinnige ideeën had, zoals de vermogensaanwasdeling, de arbeidsverdeling/-verkorting en de grondpolitiek, zaken die voor een vijftienjarige nog wel erg abstract zijn. Ook al irriteert zijn toon mij nog steeds wel als ik hem nu terug hoor.

Nu was links in die jaren wel wat rechts nu is, in die zin dat iets alleen goed kon zijn als het links was, en je hoorde vooral als jongere ook niets anders. Rechts werd onder jongeren bij voorbaat weggehoond, nuances werden overschreeuwd. Dat hinderde me toch ook wel, ik vond het nooit zo prettig om met een massa mee te joelen.
Vandaar dat ik, toen ik in 1982 stemgerechtigd werd, vooral op het politieke midden gericht was en D66 stemde.’Het Redelijk Alternatief’ was de slogan in die tijd dan ook, onder Jan Terlouw. Dat sprak mij wel aan.

Het tijdperk Lubbers brak aan, na verloop van tijd. De grote bezuinigingen. Er leek geen einde meer aan te komen. Gedurende de hele periode dat ik stemgerechtigd was heb ik nooit anders gehoord dan dat er bezuinigd moest worden. We hebben het over meer dan dertig jaar bezuinigen. De minima en vooral uitkeringsgerechtigden zijn er na die dertig jaar dan ook aanzienlijk slechter aan toe. Gisteren werd mij in een Albert Heijn nog gevraagd iets te kopen voor de Voedselbank. Het woord alleen al zou tot voor tien jaar geleden onbestaanbaar zijn geweest.Terwijl de mensen vanaf de middenklasse van de samenleving aanzienlijk welgestelder zijn geworden dan mijn ouders destijds waren.

Gedurende die periode Lubbers ontstond het adagium dat dingen rendabel moesten zijn. Er moest, simpel gezegd, geld uit tevoorschijn komen, anders kon het niet goed zijn. Inmiddels had ik een leeftijd bereikt waarop ik kon bedenken dat dat een bijzonder bekrompen blik op de werkelijkheid moest zijn, alleen al omdat niet alles in geld uitgedrukt wordt. Verzorging van zieken, bejaarden en andere hulpbehoevenden, openbaar vervoer en onderwijs zijn bijvoorbeeld volstrekt vitale en zeer gewenste zaken die eenvoudigweg geld kosten. Alhoewel die laatste twee op termijn of indirect ook nog geld opleveren, zou dat niet het argument moeten zijn om ze ten uitvoer te brengen.

Je doet die dingen eenvoudigweg omdat mensen er behoefte aan hebben, dat is voldoende reden. Omdat het vooral de VVD en het inmiddels snel verrechtsende CDA waren die voortdurend op het rendabele van werkelijk alles wat je maar zou willen doen bleven hameren begon zich vooral in die periode mijn weerzin tegen deze twee partijen te ontwikkelen.

Dit werd nog extra gevoed door iets wat een typische CDA-trek bleek te worden, het onvermogen van Lubbers om ook maar de kleinste vergissing toe te geven, met als dieptepunt zijn weigering om toe te geven dat de uitdrukking ‘met name’ in de Troonrede van 1988 niets anders kon betekenen dan ‘in het bijzonder’, waar het ging om een passage in de troonrede waarin gesteld werd dat met name lucht- en waterkwaliteit erop vooruit waren gegaan, iets dat door de oppositie betwist werd. Lubbers haalde er zelfs een niet-bestaande editie van Van Dale bij om zijn gelijk ‘aan te tonen’.

Zijn halsstarrigheid werd later slechts overtroffen door de werkelijk onuitstaanbare Balkenende, die het zelfs bestond om conclusies over het verlenen van politieke steun aan de illegale invasie in Irak van 2003, van de door hemzelf eindelijk – na zeven jaar traineren – ingestelde commissie Davids direct na publicatie ervan tegen te spreken.

Lubbers bleef één kabinetsperiode te lang aan – ik bedoel, zelfs te lang als je voorstander van het CDA zou zijn geweest – en deed het CDA in een rampzalige situatie belanden door publiekelijk het tapijt onder zijn beoogd opvolger Elco Brinkman uit te trekken. Een achterbakse dolksteek in de rug waar ze zelfs bij het CDA van opgekeken moeten hebben.