De Nationale Volksgeest in twee bevattelijke afleveringen – afl. 1

Als in 1830 het Koninkrijk der Belgen wordt uitgevonden, gezamenlijk met “de Belg”, ontstaat automatisch ook “de Nederlander”. Zou je denken.
Maar zo eenvoudig lag het niet. Afgezien van het feit dat nog geen eeuw later de koning der Belgen ingefluisterd moest worden dat er geen Belgen bestonden zou de koning der Nederlanden misschien ook eens te horen hebben moeten krijgen wat en wie de Nederlander nu precies was. Als het hem al interesseerde.

Dat voorheen Staats-Vlaanderen, thans Zeeuwsch-Vlaanderen, bij Nederland terecht zou komen was helemaal niet zo vanzelfsprekend als het nu misschien lijkt. Over de Nederlandse provincie Limburg hebben we het hier in verschillende toonaarden al gehad. Noord-Brabant zou logischerwijze bij Zuid-Brabant aangesloten hebben moeten blijven. Het is niet gebeurd. Maar was het vanzelfsprekend, dat in grote lijnen voorheen de Oostenrijkse Nederlanden het nieuwe België zouden worden?

De heersers in Den Haag knepen hem in 1830 wel degelijk om iets anders. De opstand hoefde niet alleen gezien te worden als een conflict tussen Franstaligen/door Franstaligen gedomineerden enerzijds en de dominantie van het Nederlands (dat ook nog maar net zo heette, Nederduits was ook een gangbare aanduiding) anderzijds. De dimensie hervormd/katholiek was ook een punt waarop het koninkrijk kon scheuren. Tenslotte waren de Vlamingen meer gebeten op het protestantisme dan dat zij zich Dietsch voelden. Die gevoelens zijn allemaal uitvindingen achteraf. Weinigen hebben zich ooit druk gemaakt om het door Frankrijk in de zeventiende eeuw geannexeerde stuk Nederlanden, van Duinkerke (ook nog vaak verkeerd gespeld in Nederland) tot Abbegem (Abbeville). Om van de door Pruisen of Munster opgeslokte happen Nederlanden maar te zwijgen. Tot in de nazitijd werd er in kerk of ambtenarij Nederlands gesproken en geschreven, en de inmiddels wegsmeltende plaatselijke dialecten zijn net zo Nederlands als het Gelders, Twents, Drents, Gronings…

In 1830 werden er heel wat weerbare jongelieden opgeroepen om het vaderland te verdedigen, en het was een dubbeltje op zijn kant of dit lukte. In overwegend katholieke streken bestond wat extra onwil om ’s lands wapenrok te moeten dragen om tegen de geloofsgenoten te strijden. Toch zijn, afgezien van de voormalige generaliteitslanden, Zuidoost- en Oost-Gelderland en Twente bij Nederland terechtgekomen en niet deel geworden van België. Zowel in België als in Nederland lijkt dat nu vanzelfsprekend. Dat was het niet. Er zijn ook wel opstootjes geweest, speciaal als onwillige lotelingen uit overwegend katholieke streken alsnog werden gegrepen om dienst te doen. De grenzen en de vorm op de kaart van Nederland zijn noch linguïstische noch godsdienstige vanzelfsprekendheden. Dat het historisch zo lijkt te horen is een cirkelredenering: het is zo omdat het zo is. Maar het had net zo goed heel anders kunnen aflopen.

6 gedachten over “De Nationale Volksgeest in twee bevattelijke afleveringen – afl. 1”

  1. Aha, Nolly! Een stuk dat onderbouwt, hoe in het geval van Nederland (net als elders trouwens) de toevallig ontstane natie achteraf van de nodige mythen werd voorzien. Nuttig en belangrijk.
    Zal wel weer worden afgedaan als “cultuur-relativistisch”. Maar hoe kun je anders dan relativerend naar “cultuur” kijken? Anders dan de natuur, is de cultuur immers mensenwerk.
    Daarom moet die cultuur zo nodig tot onveranderlijk natuurverschijnsel verklaard worden in de grondwet. geheiligd door joods-christelijk-humanistische wortels.
    Opheffing van de scheiding religie-staat en invoering van de Wilders-religie bij grondwet….
    Krapuul “debunkt” genadeloos!

  2. ho ho ho….er zit heel wat meer achter de historie van de Nederlanden dan zoeven hier wordt geschetst; feitelijk is België het deel dat Willem van Oranje en zijn vriendjes verneukt hebben . Het protestantisme was zeer sterk in België en ze hebben daarvoor een zware prijs moeten betalen; de Belgische stad Gent was een van de grootste protestandse bolwerken in de Nederlanden tijden de ’80 jarige oorlog; het gevolg was dat aan het einde de stad praktisch ontvolkt was. Waar wij onze overwinningen behaalden op de Inquisitie van de Wilderiaanse Phillips moesten de Belgen het gelach betalen. Niet om zijn minst door het ‘diplomatieke’ spel van nationale kluns Willem van Nassau ; de gedoodverfde heerser van de lage landen onder Karel V .
    Willem vertrouwde de geuzen namelijk niet en heeft door banden aan te gaan met de fransen België verkwanseld en de geuzen daar in de steek gelaten.
    Overigens was vlaams frankrijk nimmer een deel van de spaanse Nederlanden. En de duinkerker kapers werkten fanatiek mee met de spanjaarden in de stijd TEGEN de geuzen.

    Aanbevolen literatuur hierover (leest ook heerlijk weg) :
    Het Geuzenboek van Louis Paul Boon: http://www.boekbesprekingen.nl/cgi-bin/boek.cgi?boek=52079

  3. Excellentie, zover wilde ik niet terug gaan. Maar het kan wel en ik ga je niet tegenspreken. Maar 1830 is zoveel dichterbij.
    Het wrange is dat als Nederland voor een “calvinistische natie” doorgaat (nog zo’n nationale mytrhe) dit komt door de massale verdrijving van calvinisten uit het zuiden (dat toen nog tot Abbegem strekte).
    Het huidige “Nederland” onderging als het ware een tsunami van calvinisering door de Zuidnederlandse immigratie. En dat het zuiden verraden was is weer een apart geraamte in de kast.

    Het punt is: voor degenen die iets onderwezen moet worden is twintig jaar geleden al te ver. Zie alle gezwets over de linkse dictatuur waaronder Nederland “al zestig jaar zucht” enzovoort.
    Meer hierover in afl. 2.

  4. Mijn punt is dat je de relatie Nederland België niet kunt schetsen vanaf de Belgische oorlog.

    Wat verder van belang is is dat we het hebben over een natie die min of meer door Pruisen en Engeland bedacht is inclusief het Koningshuis.

    Een natie als Pruisisch-Engelse compromis bufferzone tegen de Imperialistische Fransen die net verslagen waren.

    De antihollandse sentimenten gingen wat verder dan dat Willem 1 een behoorlijke dictator was.

    Wat veel mensen zich ook niet realiseren en dat ik toch even wil aanstippen is dat België en Nederland slechts een kleine 15 jaar 1 land geweest zijn.

    Veder heeft dit alles ook te maken met een politiek machtsspel tussen de pruisen, de britten en de fransen.

  5. @Zwembad:
    Nolly heeft het over 1830-1839, toen het “moderne” nederlandse koninkrijk zijn tegenwoordige vorm kreeg.
    Jij hebt het over de 80-jarige oorlog 1568-1648, toen de Republiek der 7 Verenigde Nederlanden (met als tribal territories Noord-Brabant en Oost-Limburg) geboren werd.
    De republiek had niet zo erg een nationale mythe. Die kwam pas eind achttiende eeuw met de “Bataven” (Bataafse republiek) die, bier drinkend uit de schedels hunner vijanden, op vlotten de Rijn zouden zijn komen afzakken.
    Overigens heb je wel gelijk, dat onze Willem de Zwijger een polygame en francofone macchiavellist was.
    Die kwamen vanzelf bovendrijven, in die tijd.
    Net zo als nu. :mrgreen:

  6. zie boven huib
    en de bataafse republiek was een nationalistische franse sattelietstaat; ik zie de bataafse republiek als bezet frans . De bataven zelf trokken al richting duitsland toen tacitus zijn boekjes schreef. vermoedelijk is amper een bataaf blijven hangen.

Reacties zijn gesloten.