Nicky’s Family

Vandaag stuitte ik op een wel heel bijzonder verhaal. Het betreft de geschiedenis van Nicholas Winton, een man die op 29-jarige leeftijd het leven redde van 669 Joodse kinderen.

In 1938 was Winton werkzaam bij de London Stock Exchange en hij besloot dat het tijd was voor een wintersportvakantie in Zwitserland. Een vriend vroeg hem echter of hij kon komen helpen in Praag omdat de Joden daar in afwachting van een Duitse invasie in een penibele situatie zaten.

Nicholas Winton in 1939
Nicholas Winton in 1939

De Joden in Praag, en overal in Europa eigenlijk, konden toen al geen kant meer op. Het was vlak na de zogenaamde Kristallnacht. Voor de Nederlandse overheid was de Kristallnacht aanleiding om geen Jood meer in Nederland binnen te laten. Beschamend. Dit in grote tegenstelling tot Engeland, waar naar aanleiding van de Kristallnacht een wet werd aangenomen die Joodse kinderen tot 17 jaar toestond om naar Engeland te verhuizen, mits er onderdak voor ze geregeld was en een borg werd gestort van 50 pond, om een eventuele terugkeer te kunnen bekostigen.

Nicholas Winton opende in Praag een kantoor aan een tafel in het restaurant van een hotel, en het verhaal dat hij wilde proberen om Joden te helpen om hun kinderen naar Engeland te krijgen ging als een lopend vuurtje rond. De Joden wilden maar al te graag hun kinderen aan Winton toevertrouwen. Ondanks het feit dat hij echt volstrekt geen ervaring had in deze business. Hij deed het gewoon.

Hij regelde toegang in Engeland voor 1000 Joodse kinderen. Met de regering in Londen deed hij zaken namens een niet bestaande afdeling van een wel bestaande vluchtelingenorganisatie. Hij opende een kantoortje in Engeland waar zijn moeder de scepter zwaaide. Samen met nog wat vrijwilligers werd daar opvang in Engeland geregeld bij gastgezinnen voor al die honderden kinderen. Dit gebeurde onder andere door folders met foto’s erop van de de individuele kinderen.

De reis ging via nazi-Duitsland naar Nederland. Nederland liet zoals gewoonlijk geen Jood meer binnen. Maar Nicholas Winton kreeg het wel voor elkaar om er 669 langs ons te krijgen. Dit dankzij de eerdergenoemde Britse wet. De nazi’s hadden geen enkel probleem met deze transporten. Het was immers “minder, minder, minder” (Joden) voor ze en de Holocaust was toen nog niet uitgevonden.

De een na de andere trein vertrok uit Praag. De laatste trein was al volgeladen met 250 kinderen maar deze kon niet vertrekken omdat de Duitsers Tsjechoslowakije binnenvielen. Dit moet natuurlijk een waanzinnige teleurstelling geweest zijn voor Winton. Van deze kinderen heeft waarschijnlijk bijna niemand het overleefd.

Maar goed, hij had zijn 669 kinderen Engeland binnen gekregen.
Van het hele gebeuren is een plakboek bijgehouden, met foto’s van de kinderen, de folders, de correspondentie, de formulieren et cetera. Dit ging in een koffer op zolder en Winton nam dienst in het Britse leger.

Nu komt het mooie: 50 jaar lang hield hij zijn mond over dit gebeuren. Zelfs zijn vrouw wist er niets van. Maar het was zijn vrouw die op een dag de koffer openmaakte en het plakboek vond. Iedereen was verbaasd dat hij al die tijd hierover gezwegen had. Zelfs zijn geredde kinderen, die stuk voor stuk hun totale familie hadden verloren, wisten niet wie er achter deze actie zat. Winton vond het normaal dat hij dit gedaan had en was het zelfs al weer vergeten.

Deze bijzondere man leeft nog steeds. Hij is inmiddels 105.

Er zijn diverse artikelen op het internet over Nicholas Winton. En er is ook van alles op YouTube te vinden. Er is ook een film over deze gebeurtenis gemaakt, “Nicky’s family”. Die zou ik wel eens willen zien. Een fragment op YouTube is echt schitterend. Winton wordt onder valse voorwendselen naar het BBC programma “That’s life” gelokt.

Wat een inspiratie, deze man, maar ook die Britse wetgeving ten opzichte van de Nederlandse. Zo kan het dus ook.

7 gedachten over “Nicky’s Family”

  1. Ik kwam dit gisteren toevallig ook tegen, met tranen in mijn ogen bekeken en getweet. Ja, zo kan het dus ook.

  2. Goed dat men het feit hier weer even noemt van die rechtse houding jegens joden door ze niet toe te laten na kristalnacht hier in NL. Asimov lees je even mee.


  3. De man is onlangs 105 geworden en vindt dat hij heeft gedaan wat gedaan moest worden. Dat klopt. En dat maakt iemand tot held…
    Meer.

  4. Kende dit verhaal al een tijdje, enorm indrukwekkend inderdaad. Heel mooi dat je er een artikel van hebt gemaakt,JvhD!

  5. Wat een prachtig artikel! Dank! Tussen (), zou voormalig twitteraar Diederik Samsom – die mensen die hem kritische vragen stellen over de consequenties van zijn uitruilerij juist voor kinderen bruskeert – dit verhaal ook kennen?

  6. Wat een inspirerend verhaal over een der grootste helden van onze tijd!
    De enorme menselijkheid van een groot held die steeds hoop geeft dat de menselijkheid nog niet volledig verrotten is.

  7. Op Zoek naar de definitie voor collaboratie met de nazi’s ben ik deze formulering tegen gekomen:

    “Voor de Nederlandse overheid was de Kristallnacht aanleiding om geen Jood meer in Nederland binnen te laten. “

Reacties zijn gesloten.