Tina voor bezuinigingen

Er is geen alternatief (There is no alternative) oftewel Tina voor bezuinigingen in de huidige Europese Unie. Nicola Melloni, werkzaam bij de Universiteit van Toronto, verklaart deze Tina op een doorwrochte wijze:

Europese staten, de machtigste voorop, willen van de voordelen van een eenheidsmunt profiteren zonder hun soevereiniteit op te geven en vooral zonder de rekening van hun partners te betalen. Deze attitude beperkt de mogelijke keuzes slechts tot bezuinigingen. Expansieve fiscale maatregelen (bijvoorbeeld extra overheidsbestedingen) door een lidstaat behoren niet tot de mogelijkheden omdat de EU een muntunie is en er geen nationale centrale banken zijn die oplossingen (devaluaties) voor nationale schulden kunnen geven, zodat die sowieso onhoudbaar worden. Monetaire politiek is evenmin een optie: daar een centrale regering ontbreekt, zijn bailouts van lidstaten door de Europese Centrale Bank niet toegestaan omdat dat zou betekenen dat de schuldenlast van de ene staat naar de andere overgaat, wat geopolitiek een onhoudbare optie is.

Ik ben het met deze Tina-opvatting eens. Twee jaar geleden heb ik de onmogelijkheid van een alternatieve economische politiek al eens geprobeerd uit te leggen op een iets andere en gebrekkigere manier in Hollande, ezel en/of haantje?

Waarom het in de huidige constellatie vrijwel onmogelijk is, laat een bekend concept uit de speltheorie zien: het gevangenendilemma. Het komt erop neer dat actie in het gezamenlijke belang voor het groepsresultaat het meeste loont, maar proberen te profiteren terwijl de rest samenwerkt levert voor een individueel lid nog meer op. Het resultaat is dat iedereen probeert te profiteren van de ander. Degene die als enige actie onderneemt in het gezamenlijke belang is dan de pineut.

Optimist
Het pessimistische Tina is niet de enige opvatting onder links georiënteerde denkers. Er zijn immer optimisten, en niet de minsten. Yanis Varoufakis, de inmiddels wereldberoemde ex-minister van Financiën van Griekenland, heeft nogmaals een plan onder de aandacht gebracht dat een oplossing voor de schuldencrisis zou bieden en de huidige structuur van de EU grotendeels intact laat. Het is een complex voorstel. Ik weet helaas niet hoe ik het in een paar regels kan samenvatten. De complexiteit is al problematisch, maar dat is nog niet het meest zwaarwegende aspect. Onderliggend is er de gedachte dat de EU-elite instemt met een economisch goed onderbouwd plan. Het gaat politieke machthebbers evenwel in eerste instantie niet om oplossingen voor de crisis. Op de eerste plaats komt bestendiging van de huidige machtsrelaties, die neoliberaal gekleurd zijn. Varoufakis zelf heeft eerder verklaard dat hij net zo goed het Zweedse volkslied had kunnen zingen in de eurogroep, dat had evenveel gewicht in de schaal gelegd als zijn weldoordachte voorstellen. Dat hij toch zijn economisch valide ideeën blijft herhalen duidt mijn inziens op een te groot vertrouwen in rationaliteit. Politieke beslissingen zijn maar ten dele rationeel.

Blinde vlek
Na de vijf onderdelen van zijn plan merkt Varoufakis op dat de voor de hand liggende oplossing weliswaar een Europese federatie is, maar dat de crisis de natiestaten naar binnen doet keren en dat ze elkaar in toenemende mate wantrouwen. Om Europeanen meer vertrouwen in elkaar te geven heeft hij zijn plan ontvouwd. Ik geloof niet in die volgorde, ik denk dat de eerste stap is om de hier besproken Tina uit te leggen en de voordelen van een federatie duidelijk te maken. Het belangrijkste land van de EU, Duitsland, is al een federatie en die werkt goed. Waar komt die weerzin tegen federalisme toch vandaan?
Klompendans
Misschien licht econoom Arjo Klamer een tipje van de sluier op. Hij stelt dat voor sterke sociale samenhang en een functionerende democratie culturele eigenheid en gemeenschap een belangrijke voorwaarde is en daarom een begrenzing noodzakelijk is. Ik heb echter niets met Klamer. Ik vind hem een misselijkmakend stuk vreten. Ik ken tal van Belgen, Duitsers en andere Europeanen die ik veel leuker vind. Daarentegen houdt hij – in beginsel – wel van mij want wij delen zogezegd dezelfde culturele identiteit. Zijn opvatting lijkt mij erg geforceerd want dan heb ik nog niet eens gehad over Geert Wilders, Mark Rutte, Bram Moszkowicz en veel anderen waar ik graag zo ver mogelijk vandaan wil blijven. Wellicht is het mijn blinde vlek dat ik niets in dat concept van culturele identiteit zie als basis voor een economische entiteit. Cultuur en economie zijn twee wezenlijk verschillende dingen. Als Klamer van André Hazes en klompendansen houdt, soit, maar forceer mij niet daarvan te genieten.

1 gedachte over “Tina voor bezuinigingen”

  1. Pingback: Varoufakis biedt links in Europa nieuwe hoop | Krapuul

Reacties zijn gesloten.