Bezuinigen hoeft niet – als we het geld halen waar het zit!

Het kabinet gaat ‘noodgedwongen’ nóg meer bezuinigingen. De verslechterende overheidsfinanciën ‘nopen tot -draconische ingrepen’. Maar waarom bezuinigen als we de miljarden bij de allerrijksten en bij rechtse hobby’s kunnen halen?

Door Maina van der Zwan

Rutte brengt het nieuws alsof een natuurwet zich doet gelden: de crisis verdiept zich, dus moet er extra bezuinigd worden. Tot voor kort werd de logica klakkeloos geaccepteerd, maar mede dankzij de Occupy-beweging is dat niet langer het geval. De politieke uitdrukking van een alternatief blijft echter op z’n best halfslachtig als we smalle kaders hanteren van wat ‘realistisch’ is.

Zo lanceerden PvdA, SP en GroenLinks half januari een alternatief plan voor de rechtse bezuinigingsdrift. Hun gezamenlijke nadruk op het behoud van banen, het creëren van werkgelegenheid en het belang van (groene) infrastructurele investeringen is een welkome stap in de goede richting.

Maar hun visie is niet probleemloos. De onderlinge verschillen zijn zo groot, dat ze op het cruciale vraagstuk van financiering met slappe, abstracte verklaringen komen. Tegenover de ‘kille bezuinigingen’ van het kabinet plaatsen zij ‘solidaire bezuinigingen’, en laten vervolgens open wat dat laatste dan zou betekenen. Uitgangspunt blijft dát er bezuinigd moet worden, maar dan ‘sociaal’.

Dit terwijl ‘uitgaven beperken’ slechts één manier is om een begrotingstekort te dichten. Je kunt ook de inkomsten verhogen door de sterkste schouders de lasten te laten dragen. Door de rekening van de crisis ondubbelzinnig bij de multinationals en de allerrijksten neer te leggen. Dat zou het daadwerkelijk sociale uitgangspunt moeten zijn waaromheen linkse eenheid gesmeed kan worden.

De top neemt

Afgelopen drie decennia zijn de vennootschaps- en vermogensbelastingen systematisch verlaagd. Ondertussen is de belastingdruk op de hier gevestigde bedrijven zo laag dat Nederland bekend staat als notoir belastingparadijs. Tot grote frustratie van Obama heeft dertien procent van alle Amerikaanse bedrijven een brievenbusadres in Nederland om zo belastingafdracht in de VS te omzeilen. Tachtig van de honderd grootste bedrijven hebben financiële firma’s die in Nederland gevestigd zijn om zo te kunnen profiteren van de ‘fiscale innovaties’ die de Amsterdamse Zuidas te bieden heeft.

Daar houdt het niet op. Natuurlijk is er ook voor gezorgd dat de eigenaars en aandeelhouders van deze bedrijven hun grotere stuk van de taart ook zelf mogen opeten. Graaien moet per slot van rekening wel lonend zijn. Dus is in 2001 de toch al lage vermogensbelasting afgeschaft en vervangen door een rendementsheffing (belasting op rendement van het vermogen in plaats van het vermogen zelf), die ook nog eens de laagste is van de hele EU.

Resultaat: tussen 1993 en 2010 steeg het Bruto Binnenlands Product met 112 procent en het vermogen van de top-10 procent met 231 procent (dat is gemiddeld 13,6 procent per jaar). De topvermogens groeiden dus twee maal zo snel als het nationaal inkomen.

Vervolgens sloeg de crisis toe en kwam de staatsbegroting onder druk te staan. En wat wordt ons verteld? ‘Sorry, er is minder geld. Er zit niets anders op dan te snoeien.’ En dus sluiten bibliotheken, brandweerkazernes en zwembaden. En dus gaat de bijl in de zorg-, huur- en kinderopvangtoeslag. En dus worden er honderden miljoen bezuinigd op speciaal onderwijs, sociale werkplaatsen en geestelijke gezondheidszorg. En dus worden ambtenaren ontslagen en uitkeringen gekort. Onvermijdelijk? Verre van dat.

Neem van de top

Er bestaat een simpel alternatief: het geld halen waar het zit. De 10 procent meest vermogende huishoudens bezaten begin 2010 ruim 700 miljard euro. Het invoeren van een vermogensbelasting van slechts 3 procent op deze groep (dus veel minder dan de gemiddelde vermogensgroei) zou jaarlijks meer dan 21 miljard euro opleveren (zie illustratie).

Hetzelfde principe kan via verschillende manieren worden doorgevoerd: het afschaffen van de hypotheekrenteaftrek voor woningen boven een half miljoen, het verhogen van de vennootschapsbelasting, een hogere heffing op dividenduitkeringen, belasting op flitskapitaal, het dichten van gaten in de belastingwetgeving, een extra belastingschijf voor de hoogste inkomens, enzovoorts. En dan hebben we het nog niet over de Joint Strike Fighter, de missie in Kunduz en andere geldverslindende rechtse hobby’s gehad.

Natuurlijk stuit dit pleidooi op heftige reacties: ‘Maar die mensen hebben hard voor hun geld moeten werken’, ‘Als je dat doet verhuizen ze naar het buitenland’, ‘Daarmee ontneem je de prikkel om te ondernemen’. Soms krijg je zelfs te horen dat de meer vermogenden al zo hard zijn geraakt door de crisis. In andere woorden, juist hén pakken zou gewoon onménselijk zijn.

Maar dit gaat niet over het over de kop jagen van de voortploeterende buurtsuper of het taxibedrijf van ome Henk. We hebben het hier over de hoeveel-huizen-hebben-we-ook-alweer-families. Ten tweede creëren rijke mensen niet zelf hun rijkdom. In de meeste gevallen werken ze niet eens. Ze bezitten. Middels dat bezit en bijkomende macht onttrekken ze waarde die gecreëerd is door anderen. Ten derde zijn ze niet zielig. Ze zijn stinkend rijk ten koste van anderen.

Chantage

Het echte argument is er natuurlijk een van economische chantage. Hogere belastingen voor de top zouden de economie schaden (in tegenstelling tot massa’s mensen ontslaan), bedrijven dwingen naar het buitenland te vluchten (want de Maasvlakte verplaats je zo makkelijk) en vermogensfondsen nopen hun kapitalen elders te parkeren (alsof ze dat niet toch al doen). Het is bangmakerij die mensen over de hele wereld over zich heen krijgen. Het is ook wat de Grieken en Amerikanen te horen krijgen.

Meegaan met de ‘logica’ van bezuinigen en de chantage tegen progressieve alternatieven maakt links kwetsbaar. In plaats daarvan zou ze zich moeten richten op datgene waar banken en bazen allang mee bezig zijn: strijd voeren en alles uit de kast trekken om die te winnen. Dat betekent niet alleen bezig zijn met alternatieven op papier, maar ook de sociale kracht bouwen die ze kan afdwingen.
_____________________________________________________________________________________________________________________
Rutte kost je meer dan je lief is

In 2012 vindt een ongekende aanval plaats op alle basisvoorzieningen. Gewone mensen betalen de rekening op alle fronten: onze uitkeringen, onze zorg, onze kinderopvang en onze cultuur. Bovenop de 18 miljard heeft Rutte 10 miljard extra snoeimaatregelen aangekondigd, met nog onbekende inhoud. Wat we in ieder geval weten:

    • Geestelijke gezondheidszorg: 1 op de 9 banen verdwijnen door 600 miljoen euro  te bezuinigen. 10 procent van het GGZ-budget wordt in een klap geschrapt, waardoor 9000 mensen hun baan verliezen. Tegelijk wordt de eigen bijdrage verhoogd, bijvoorbeeld in de tweedelijns zorg tot 200 per jaar.
    • Huisartsenzorg wordt gekort met 98 miljoen euro. Afschaffen van de tolkenvergoeding beperkt de toegang van migranten tot zorg waar ze al jaren voor betalen.
    • Zorgtoeslag omlaag: alleenstaanden gaan er ruim 100 euro per jaar op achteruit; gezinnen met een modaal inkomen 160 euro per jaar; mensen met een minimuminkomen 40-100 euro per jaar.
    • Huurtoeslag gekort: boven de 361,66 euro wordt in plaats van 75, nog slechts 65 procent vergoed. Extra huurtoeslag voor ouderen, gehandicapten en alleenstaanden gaat van 50 naar 40 procent.
    • Kinderopvangtoeslag: vergoeding wordt gekoppeld aan het aantal arbeidsuren van de partner die het minst werkt, met maximaal 230 declareerbare uren. De toeslag voor het tweede en volgende kind wordt versneld afgebouwd. Alle ouders – ongeacht inkomen – betalen meer aan ouderbijdrage tot maximaal 66,7%. Samen met bezuinigingen op kinderbijslag, kost dit gezinnen met een laag tot modaal inkomen 65-100 euro per maand.
    • Uitkeringen: de Wajong wordt verlaagd tot 70% van het minimumloon (was 75%). Een alleenstaande vanaf 23 jaar krijgt 72 euro bruto minder per maand (9,3%). De Wet ‘Werken naar Vermogen’ voegt Wajong, bijstand en WSW (sociale werkvoorziening) samen tot één regeling. Eisen voor een bijstandsuitkering worden nog harder. De bijstandsuitkering wordt een gezinsuitkering: als inwonende kinderen werken, krijgen ouders een lagere uitkering. De WW wordt verkort.
    • Cultuur: de bezuinigingen in 2012 bedragen 50 miljoen. Naast een korting van 2,2 procent op vrijwel alle cultuursubsidies (16,4 miljoen euro) wordt de Cultuurkaart afgebouwd (4,5 miljoen), regelingen cultuurprofijt stopgezet (13 miljoen), bezuinigd op het Nationaal Historisch Museum (10 miljoen) en verschillende projecten gestopt (4,1 miljoen euro).

Maar bezuinigingen op rechtse speeltjes als de Joint Strike Fighter en de villasubsidie die waren -geopperd, gaan niet door. Zo steelt het kabinet-Rutte van de armen, en geeft kado’s aan de rijken.

Dit stuk is eerder geplaatst op de website van socialisme.nu

17 gedachten over “Bezuinigen hoeft niet – als we het geld halen waar het zit!”

  1. een ieder die in staat is om jaar in jaar uit gegarandeerd “slechts” 3% rendement te halen op zijn vermogen kan op dit moment een zeer goed betaalde baan krijgen bij vrijwel ieder pensioenfonds

    de verwijziging naar een illustratie doet een deugdelijke onderbouwing vermoeden maar het is niet meer dan een foto van Frits Goldschmeding en de rekensom dat 3% van 700 miljard neerkomt op 21 miljard, chapeau!

    geld dat vast zit in een onderneming, onroerend goed, etc. kun je niet zo maar even liquide maken om aan fiscale Robin Hoods over te maken

    dat er voor sommige (buitenlandse) vennootschappen een fiscale uitzonderingspositie is gecreeërd doet niet af aan het feit dat de meeste ondernemingen gewoon vol tarief betalen

    als winsten uit vermogen belast worden, mag je verliezen dan van je belastbaar inkomen aftrekken? lijkt me niet meer dan fair

    belasting op flitskapitaal klinkt heel hip en modieus maar wat moeten we daar in hemelsnaam onder verstaan?

    jammer dat progressief beleid in dit artikel uit niet meer bestaat dan belastingverhogingen, niet alleen voor de Quote 500 maar voor ongeveer 1,7 miljoen mensen (er zijn nog minder Henks & Ingrids) die veelal part noch deel hebben aan de crisis

  2. Kaaskop Schreef:

    geld dat vast zit in een onderneming, onroerend goed, etc. kun je niet zo maar even liquide maken

    Daar zit natuurlijk een deel van het probleem: geld wordt vastgehouden/vastgezet. Door grote hoeveelheden geld uit de roulatie te halen ontstaat er schaarste en de economie stagneert. Er is niets op tegen om waar mogelijk extra belasting op te halen zodat de overheid dat weer direct in de economie kan stoppen.
    Geld moet rollen.

  3. @2

    als je een fabrieksgebouw hebt of een patent wat een bepaalde waarde vertegenwoordigd dan mag je me uitleggen hoe je dat wil laten rollen

    dat is geen kwestie van zaken uit roulatie halen maar gewoon dat het vermogen gebonden is en je niet even 3% van jaar tot jaar liquide kunt maken

    de overheid heeft de problemen in belangrijke mate zelf veroorzaakt door ontoereikende regelgeving en falend toezicht, laten ze daar eerst iets aan doen voordat ze rondgaan met de collectezak

  4. Kaaskop Schreef:

    als je een fabrieksgebouw hebt of een patent wat een bepaalde waarde vertegenwoordigd dan mag je me uitleggen hoe je dat wil laten rollen

    Misschien kun je me eerst eens voorrekenen welk gedeelte van die 700 miljard vastzit in productiemiddelen,, patenten ed. em welk gedeelte in particulier eigendom (huizen. boten en wat dies meer zij)

  5. @4

    een blik op de balans van de meeste ondernemingen leert dat liquide middelen in beperkte mate voorhanden zijn

    jaarlijks 3% van je huis verkopen lijkt me ook geen sinecure

  6. Kaaskop Schreef:

    @4
    een blik op de balans van de meeste ondernemingen leert dat liquide middelen in beperkte mate voorhanden zijn
    jaarlijks 3% van je huis verkopen lijkt me ook geen sinecure

    Er is iets wat ik absoluut niet snap. Wij hebben wat aandelen. In 2008 met de eerste crisis daalden die van € 25,- naar € 7,50 We waren binnen een maand duizenden euro’s armer. Nou viel dat “armer” wel mee. Het ging dus gewoon om minder “kapitaal”. Kapitaal zijn je bezittingen. Dats hoeft geen geld te zijn. Een goed verstand hoort er ook bij of een mooi uitzicht. Anders gezegd, hoewel we “armer” waren geworden, hebben we er totaal geen last van gehad. Het is namelijk “kapitaal” wat altijd ergens staat. Je doet er verder niks mee. Een andere vergelijking is als je bijvoorbeeld een hele mooie vaas in huis hebt. Het ding kan wel € 10.000 kosten waar die destijds op is geschat maar die je voor een koopje hebt gekregen omdat die koopman totaal niet wist dat het om een exclusief ding ging en zo kwam je er mooi aan voor nog geen € 795,50, maar desondanks, je bent er geen spat rijker van als hij eenmaal op de kast staat. Het enige waar de rijkdom in zit is dat hij mooi is. Je geniet ervan als je er naar kijkt. Als je die vaas echter later laat taxeren blijkt het een vervalsing te zijn. Het prul blijkt niks waard te zijn en mocht hij kapot vallen moet je de gemeente bellen of je ‘m in de glasbak of gewoon in de grijze bak mag gooien.
    En je prijst jezelf gelukkig dat de verwerkingsmaatschappij je niet voor het gerecht sleept omdat je immers iets wat niets waard was hebt proberen te “verkopen” als iets heel kostbaars waarmee de verzekeringsmaatschappij dus enorme risico nam.

    In 2008 hebben we niks gedaan met de aandelen. We hebben ze dus niet verkocht. Dat zou ook een beetje dom zijn (terzijde: we hadden ze voor het grootste deel geërfd) We hadden het geld niet nodig en misschien komt het wel goed. Dat was inderdaad ook zo. Binnen een jaar waren ze zelfs iet meer waard (€ 2,- )dan toen de crisis begon. Ongeveer een half jaar geleden was het weer ellende. De koersen daalden weliswaar niet met zulke hoge bedragen, het laagste bedrag was nu € 9,- maar dus toch aanzienlijk. Wat we nu echter hebben gedaan is een paar duizend aandelen er bij gekocht. Lekker goedkoop immers? Inmiddels zijn ze bijna € 5,- meer waard geworden. (Mocht je het willen controleren, zie http://www.debeurs.nl/debeurs/koersen.aspx )
    Op dit moment ligt de huizenmarkt op z’n gat. Ik hoor en zie alom dat mensen steen en been daarover klagen. Wij overwegen (niet fanatiek) een huis te kopen. We horen steeds om ons heen dat we dat niet moeten doen. We moeten namelijk wachten tot de huizenprijs weer gaat stijgen…! Dus als we een huis willen kopen die momenteel € 180.000,- kost moeten we even wachten tot hij€ 200.000,- kost. Dan zijn we namelijk stukken voordeliger uit.

    Momenteel is een heel grappige auto-reclame op tv. Ik weet niet om wel merk het gaat, maar de het filmpje begint met een stel dat met een auto een proefrit gaat maken en overduidelijk zeer tevreden is met dat ding als ze terugkomen.
    Uiteraard, dat gaat zo in die branche, wordt er gevraagd hoeveel dat ding moet kosten. “Dertienduizend” wordt er gezegd. (In cijfers dus € 13.000,- )
    Vooral de vrouw is een appelflauwte nabij (geweldig acteerspel overigens) Hoe durf je zo’n auto voor zo goedkoop te verkopen. Wat moeten de buren wel van ons denken is praktisch in 2 seconden te lezen uit haar blik.

    Kan iemand me uitleggen waarom ik, nu de prijzen laag zijn, er niet verstandig aan doe om een huis te kopen?

  7. het probleem met het kopen van een huis op dit moment is niet zozeer de prijzen maar het verkrijgen van een financiering

    als je het geld hebt liggen of een vriendelijke accountmanager (iemand die je produkten moet verkopen) hebt dan is het misschien helemaal niet verkeerd om nu een huis te kopen

    aan de andere kant kun je hetzelfde huis over twee jaar misschien voor € 165.000 kopen of over vier jaar voor € 150.000

    wat is wijsheid? mijn kop is van kaas, mijn bol niet van glas

    het idee dat je drie procent van de waarde van je bezittingen (die je hebt betaald met inkomen waarover je al diverse belastingen/heffingen hebt afgedragen) ieder jaar mag aftikken voor het genoegen jezelf eigenaar te noemen komt op mij minder wijs, eerder Noord-Koreaans, over

  8. Kaaskop Schreef:

    een blik op de balans van de meeste ondernemingen leert dat liquide middelen in beperkte mate voorhanden zijn

    ik heb ooit gehoord dat dat idd dé manier is om zo weinig mogelijk belasting te hoeven afdragen.

    Verder gaat het me vooral om het principe dat wanneer veel geld wordt verdiend over de ruggen van anderen daarvan best wel wat meer mag worden afgedragen. Hoe dat geregeld gaat worden ?
    Ik begrijp je opmerking dat het vooral ligt aan falen van de overheid op het gebied van regelgeving en controle niet zo. De markt moet vrij, zo weinig mogelijk regels, en tot controle zijn de sectoren zelf goed in staat. Dat zijn toch de argumenten?

    Maar neem bv. Brenninkmeijer . Hun vermogen komt uit de verkoop van kleding – in sommige gevallen gemaakt door kinderen – en ik moet geloven dat de geschatte 22 miljard volledig vastzit in de winkelpanden?
    pff De familie Brenninkmeijer verkocht in 2007 haar landgoed in Laren, ving daarvoor 7,5 miljoen. Laat dat nou net 3% van het totale vermogen van de Brenninkmeijers zijn. Dus het kan best. 3% liquide maken. Ik denk dat de familie echt nog wel ergens een onderkomen heeft om in te wonen.

  9. oeps hierboven heb ik een rekenfout gemaakt.( Ik lijk Rutte wel ) laatste alinea dus maar niet lezen.

  10. Belasting over de meest rijken is een goed oplossing.
    Blijkbaar onze rijksten zijn tevens de meest asociale rijken in de wereld want in de VS bijvoorbeeld hebben de rijksten reeds zelf om gevraagd om extra belasting voor de grootste fortuinen te mogen betalen en zodanig de nationale economie te gaan steunen.

  11. @10 Banken verplichten een grotere buffer aan te houden zoals Ewald Engelen voorstelt leidt ook tot een tekort aan geld in de economie. De banken gaan nog meer geld vasthouden en het zijn weer de niet-rijken die daaronder leiden. Er is alle reden om te kijken naar oplossingen waarbij de maatschappelijke verliezen door banken veroorzaakt kunnen worden gecompenseerd. Dat haal je dus bij de personen en instellingen die de winst hebben opgestreken. Dat lijkt me een logisch principe. De uitwerking daarvan in de praktijk is misschien lastig.
    Het huidig geld- cq banksysteem intact laten, met alleen een extra buffer te verplichten voor de banken en alle overige voorstellen af te doen als strooigoed, zal niet tot een oplossing leiden.
    “Het monetaire systeem is – ook al is dat onbewust gebeurd – geprogrammeerd om een bepaald gedrag te veroorzaken. Het werkt concurrentie en kortetermijndenken in de hand, het dwingt tot economische groei en het onderwaardeert zorg, onderwijs en taken die cruciaal zijn om een samenleving in stand te houden.” Dit is een citaat van Bernard Lieataer.
    Dat het huidig geldsysteem door een weeffout onvermijdelijk van crisis naar crisis zal leiden mag onderhand als bekend worden verondersteld.
    Voorstellen tot verandering enkel bekijken vanuit dezelfde optiek, die de problemen veroorzaakt heeft, is in dit geval misschien te beperkt.
    http://muntuit.eu/geld-moet-voor-ons-werken-niet-andersom/

  12. @13

    een hoger verplicht eigen vermogen is geen haarlemmerolie maar is een van de middelen, het zou in ieder geval tot een andere bedrijfsvoering dwingen waar minder risico’s voor de klanten, de overheid en de maatschappij aan verbonden zijn

    dat het systeem op de schop moet lijkt me duidelijk, ik denk alleen niet dat we de overstap gaan maken naar ethisch verantwoord full reserve bankieren

  13. Geld halen waar het zit, dat vindt ik een ruime definitie net als (wat de pvda voorstelde).
    De pvda had het over de sterke schouders moeten de zwakkere ondersteunen, mijn
    vraag is, welke groep definiëren zij??
    Is dat de paar Miljonairs die fiscaal ongrijpbaar zijn of Is dat de grote groep middeninkomens
    die nog een randje vet hebben.
    Ik kan nu al aan jullie vertellen dat de eerste groep aanpakken niets wordt, deze hebben hun
    kapitaal in vaste activa zitten bedrijven ed.
    Gaat de overheid zeggen, hier dat kapitaal dan zeggen de miljonairs oké, ik ga mijn kapitaal
    uit div bedrijven halen “maar” niet huilen overheid dat je een paar duizend uitkeringstrekkers
    erbij krijgt (dat zijn arbeiders uit de middengroep).
    Tweede is dat deze Miljonairs hun kapitaal elders gaan onderbrengen.
    Dan blijft alleen een gehavende middengroep over die trouw van s’morgens vroeg naar hun werk gaan waarvan sommige vele uren maken of zelfs s,nachts werken.
    Dus conclusie, de partij van de arbeid zit niet voor de arbeiders in de tweede kamer maar voor
    het plebs en de rijken. (Wouter Bos kom van Shell en Wim Kok heb een commissaris functie
    bij Shell).
    Het Plebs zorgt voor de zetels en de multinationals voor de mooie baantjes.
    Nederland een parlementaire democratie??? laat men niet lachen het is eerder parlementaire dictatuur
    die alles aangrijpen om hun privileges in stand te houden.

  14. qoute 16 bralbral… `Ik kan nu al aan jullie vertellen…. bral…. ‘

    Gejullie wordt niet op prijs gesteld, zoek een andere plek om je smalle geestesgoed uit te venten.

  15. Raar hoor, als ik dit artikel lees kan ik maar een conclusie trekken – de regering van Premier Rutte dient hier alleen de interessen van de allerrijksten. Toch?

Reacties zijn gesloten.