Discriminatie wegens godsdienst

Wie van gelovigen onzichtbaarheid eist, overtreedt de grondwet.

Volgens artikel 1 van onze grondwet is ‘Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, … niet toegestaan.’

De betekenis daarvan lijkt niet helemaal tot iedereen doorgedrongen. Neem de discussies over islamitische ambtenaren die een hoofddoek willen dragen of die iemand van het andere geslacht geen hand willen geven. Er zijn een hoop mensen die vinden dat zulke mensen geen ambtenaar mogen zijn.

Een deel van de weerstand richt zich direct tegen de islam en komt voort uit xenofobe ressentimenten. Maar het protest is breder dan dat en heef te maken met een wezenlijk onbegrip waar ’t om godsdienst gaat. PvdA’er Eddy Terstall illustreert dat aardig in een column op de website van zijn partij:

Wanneer religie meer pretendeert te zijn dan de persoonlijke band tussen mens en God dan wordt het een politieke ideologie en dan is tegenactie … vereist.

Van bezwaar tegen dat idee is op die site weinig te merken. Maar als onze wetgever er net zo over gedacht had als Terstall, was ‘godsdienst’ nooit in artikel 1 van de grondwet opgenomen. Dat artikel komt voort uit het besef dat God voor wie in hem gelooft vaak net wat meer is dan een imaginair vriendje, meer dan een knuffel voor ’s avonds in bed. Voor een beetje gelovige is God een macht die eisen stelt aan je manier van leven, verdraaid ongemakkelijke eisen soms zelfs. Godsdienst wordt daarmee zichtbaar in hoe mensen zich uiten en gedragen, net zo zichtbaar als hun ras of geslacht. Dát leidde op allerlei momenten in allerlei landen tot de discriminatie die een in stilte en afzondering beleden persoonlijke band tussen mens en God nooit had opgeroepen, en die onze grondwetgever onaanvaardbaar acht. Terstall signaleert terecht dat religie politiek kan worden maar hij vergeet kennelijk dat ook discriminatie op grond van politieke gezindheid verboden is. Of zou hij echt denken dat het woordje ‘ideologie’ meer betekent dan ‘gezindheid die de mijne niet is’?

Terstall, en naar ik vrees velen met hem, zeggen tegen mensen met een godsdienst: ‘Allemaal prima, die religie van jullie, maar één ding: geloven doe je thuis en je zorgt maar mooi dat wij daar niets van merken.’ Vervang ‘religie’ hier door huidskleur, geslacht of seksuele voorkeur, en je ziet hoe onheus zo’n houding is.

Het idee dat godsdienst eigenlijk maar malligheid is, iets waar je mensen met zachte hand van moet afhelpen, en als dat niet werkt met steeds harder hand, krijgt steeds meer aanhangers. Wie zo denkt, acht zichzelf ‘verlicht’, en vindt dat iedereen zo zou moeten denken. Er zijn mensen die dat ‘verlichtingsfundamentalisme’ noemen, en ik zeg het ze van harte na.

Godsdienst verschilt van geslacht of ras. Je wordt er niet mee geboren. Met geslacht en ras wel. Je kunt van geloof veranderen; dat is bij geslacht een hele toer en bij ras onmogelijk (terzijde, ik gebruik dat woord omdat het in de wet staat, niet omdat ik denk dat het verschil tussen Hollanders en Chinezen ook maar in de verste verte te vergelijken is met dat tussen herders en pekinezen). Maar afgezien daarvan kunnen mensen aan hun geloofsovertuiging erg weinig doen. Ik ben als kind niet weloverwogen christelijk geworden, ik ben daar als volwassene niet dankzij diep nadenken mee gestopt; de leeftijdsgenoten die het bleven, dachten minstens even diep. Geloof is toch vooral iets dat je overkomt, net als geslacht en andere lijfelijke kenmerken, en dat het desondanks veranderlijk is, heeft het met heel wat van zulke kenmerken gemeen.

We zullen gelovigen – én ongelovigen – net als vrouwen en homo’s, moeten beschouwen als mensen die daar niets aan kunnen doen en die alle ruimte verdienen om te zijn wie ze zijn. En natuurlijk zitten daar problemen aan. Gelovigen vragen voor zichzelf soms ruimte voor afwijkend gedrag (die hoofddoekjes, bijvoorbeeld, en die niet geschudde handen, maar ook een niet-gewerkte zondag of sjabbes, een keppeltje of een zichtbaar gedragen kruis). En in een enkel geval wil dat vragen wel eens als eisen klinken, al zit daar dan wellicht toch vooral de angst voor ons onbegrip en onze afwijzing achter. Als we dat allemaal goed gaan vinden, is het eind zoek. Morgen zegt er een dat hij van z’n geloof alleen nog in het oranje op z’n werk mag komen, of geheel ontkleed, en wat doen we dan?

Laten we nou eerst gewoon eens vaststellen dat hier een probleem ligt dat we niet kunnen oplossen door een wel degelijk doordacht stukje wetgeving af te schaffen. Met dat soort terstalletjes is het eind ook zoek. Nou, ‘zoek’? Wie weten wil hoe het eind eruit ziet bezoeke Noord-Korea of andere landen waar slechts één ideologie is toegestaan. Morrelen aan anti-discriminatiebeginselen is vragen om moeilijkheden. Onze grondrechten stellen ons voor lastige dilemma’s, en dat is misschien maar goed ook, want dat dwingt ons om er steeds weer bij stil te staan.

Als dat eenmaal duidelijk is, is er tevens ruimte voor het besef dat elke oplossing een kwestie van geven en nemen is, en dat voor álle betrokkenen. Natuurlijk mag die mevrouw achter de balie aangeven dat ze me geen hand kan geven, maar ze zal dat vriendelijk moeten doen, ze zal duidelijk moeten laten merken dat daar geen negatief oordeel over mij als persoon achter zit en dat het niets afdoet aan haar bereidheid om mij hoffelijk en ook inhoudelijk naar behoren te helpen. En ze mag best laten merken dat ze mijn aanvankelijke schrik begrijpt. Blijvende schade zal het mij niet berokkenen, en voor zover het even pijn doet is dat de pijn van weer wat geleerd, een heel gezonde pijn eigenlijk.

In feite laat dat ook meteen zien waar we wel een grens mogen trekken: wie in een bepaalde functie vanwege zijn geloof iets moet doen of laten waarmee een ander wel blijvend wordt geschaad, is voor die functie ongeschikt. Dat is jammer, maar veeleisende godsdiensten beloven hun aanhang slechts zelden een paradijs op aarde, en leed zien ze vaak als loutering. Alleen, bij die geruststelling mogen we ons pas neerleggen als we al het mogelijke hebben gedaan om het geloof van anderen de ruimte te geven die het toekomt.

Deze column verscheen eerder op www.voorzanger.nl.

15 gedachten over “Discriminatie wegens godsdienst”

  1. bedankt voor het artikel.

    Wie van gelovigen onzichtbaarheid eist, overtreedt de grondwet.

    Volgens artikel 1 van onze grondwet is ‘Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, … niet toegestaan.’

    die wet was er voor de Nederlandse Moslim, die wil men in Nederland nu graag wijzigen, die wet. graag een “uitzondering” maken. 😛

    Het idee dat godsdienst eigenlijk maar malligheid is, iets waar je mensen met zachte hand van moet afhelpen, en als dat niet werkt met steeds harder hand, krijgt steeds meer aanhangers. Wie zo denkt, acht zichzelf ‘verlicht’, en vindt dat iedereen zo zou moeten denken. Er zijn mensen die dat ‘verlichtingsfundamentalisme’ noemen, en ik zeg het ze van harte na.

    ik ben het hier helemaal mee eens.

    toevoeging: ben humanist, agnost, woon tussen 18 miljoen mensen. merendeel moslim.

    behalve een keer een Tr. Jehova aan de deur ben ik hier nog nooit door iemand lastig gevallen over wel of niet geloven.

    “een verlichting” ik mag zijn wie ik ben.

    natuurlijk wel gesprekken soms, en ook dat iemand het niet begrijpt, maar daar blijft het dan bij.

    Nederlanders kunnen veel leren hier, tussen al die Natioliteiten (en diverse gelovigen). Istanbul heeft meer inwoners dan Nederland 🙄

    Info – Istanbul

  2. de quote werkte maar een keer 🙁

    Het idee dat godsdienst eigenlijk maar malligheid is, iets waar je mensen met zachte hand van moet afhelpen, en als dat niet werkt met steeds harder hand, krijgt steeds meer aanhangers. Wie zo denkt, acht zichzelf ‘verlicht’, en vindt dat iedereen zo zou moeten denken. Er zijn mensen die dat ‘verlichtingsfundamentalisme’ noemen, en ik zeg het ze van harte na.

    ik ben het hier helemaal mee eens.

    en de verlichting hier is dat ik mijzelf mag zijn. zonder de terreur van de bekering. gewoon geaccepteerd als mens.

  3. Voorzanger schreef:

    Wie van gelovigen onzichtbaarheid eist, overtreedt de grondwet.

    Volgens artikel 1 van onze grondwet is ‘Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, … niet toegestaan.’

    De betekenis daarvan lijkt niet helemaal tot iedereen doorgedrongen.

    Wat is het toch bemoedigend, dat de Wet aan onze kant staat! Het criminaliseren, pesten, bang maken van minderheden is door onze grondwet uitdrukkelijk VERBODEN.
    Houden we on daar een keer aan…

  4. ehm – ik mag nog steeds stemmen, en dat doe ik dan ook, dus kan hier ook schrijven, want Nederlandse.

    maar ga naar bed, want reeds 1.48 (voor ik een waarschuwing krijg wegens het “te laat maken”. 😆

  5. Marinfo Schreef:

    maar ga naar bed, want reeds 1.48 (voor ik een waarschuwing krijg wegens het “te laat maken”. 😆

    Martin wordt pas morgenochtend wakker… 😆

  6. Dan wordt het tijd dat we dat religie ding maar eens uit de grondwet schrappen. Het kan toch niet zo zijn dat een doorgeslagen sprookje het verdient opgenomen te worden in de grondwet? Als het over een ras/huidskleur zou gaan verdient het zeker een paragraaf, maar mensen met een naïeve hobby beschermen gaat te ver.

  7. #6. Schweinhund

    u bent er tegen mensen “vrij” te laten?

    zolang het maar niet evangeliseert en dan hier in Nederland in tranen uitbarst, en steun zoekt voor hun hobby, omdat er weer iets mis is in verwegnistan.

    en vooral hun “geloof” niet opdringt, wel dan heb ik er geen probleem mee.

    hoewel de vorige regeringen daar wel mee bezig waren, met dat opdringen van “hun” waarden en normen aan de hele Nederlandse bevolking. dat vond ik minder.

    maar wie stemt er nu nog CDA, CU of SGP? 😆
    daar zijn toch een aantal “gelovigen” ook van geschrokken. het moet te zien zijn straks 😎

  8. @Info

    Waarom zouden mensen niet mogen “evangeliseren” ???
    Je kan het natuurlijk storend vinden als mensen hun enthousiasme over hun religie delen , maar voor mij is bijvoorbeeld het eeuwige maandagochtend gemekker over voetbal , waarvoor ik mij in het geheel niet intereseer , waarschijnlijk net zo storend als reli-praat voor u. Om van het van nationalisme en commercialisme druipende gedoe van “de Oranje Kerk” rond het Nederlandsch Elftal maar te zwijgen …

  9. @Al Bakrastani

    Herinner mij zondagochtend 4 trappen (beneden en naar boven, 8 dus) omdat een Jehova aanbelde, Amsterdam. en

    Ook een voet tussen de deur of gebedel om de RK kerk te spekken en meer onzin.

    Lees ik in de krant dat bekeerden in “verwegnistan” vervolgd worden en dat Verhagen erop afgestuurd moet? dan stoort mij dat. In Nederland moeten ze priesters uit Afrika invoeren omdat er een tekort is. Nog genoeg te doen in “eigen” land en anderen mensen op de wereld met rust laten, dat lijkt mij zinnig. aan die vorm van “evangeliseren”, daar heb ik een hekel aan.

    Ik woon hier tegenover het consulaat van het Vaticaan en ja, ook een kerk om de hoek. Dus soms bimbam, maar wel in de avond, een maal per week.

    Voetbal is hier leuk. het interesseert mij ook totaal niet. maar je ziet vreugde en feest (of verdriet), maar geen slachtpartijen. De praat erover heb ik nooit gevolgd.
    Mijn gebrek aan interesse wordt mij ook niet kwalijk genomen. Wel verbazing dat het mij worst zal zijn of Oranje wint of verliest.

    Verdere oranje achtige feesten kan ik mijden. ik geef mij daar niet voor op.

    Info – Istanbul

  10. Godsdienst verschilt van geslacht of ras. Je wordt er niet mee geboren. Met geslacht en ras wel. Je kunt van geloof veranderen

    dat gaf wel problemen, dat van geloof veranderen. laat staan huwen met iemand van een ander geloof.

    en nu dit:

    Van gymnasium wegens ongeloof

    In Beieren is grote ophef ontstaan omdat de directeur van een gymnasium een 17-jarig meisje van school wil sturen omdat zij zich heeft laten uitschrijven uit de Rooms-Katholieke Kerk.

    http://www.spitsnieuws.nl/archives/raar/2010/05/van_gymnasium_wegens_ongeloof.html

  11. Ach ja Verhagen en zulk volk , ik klasseer die in de zelfde catagorie als “hooligans”
    Trouwens , geen slachtpartijen uit de naam van voetbal ? Nee niet veel doden , maar wel veel geweld ….
    In Turkije dan niet , maar in veel landen meer dan genoeg …
    Raar genoeg lijken juist de meer seculiere landen met sportgeweld het geweldadigst

  12. #12 Al Bakrastani

    ja, vergelijking met Nederland gaat niet helemaal op.
    en een metropool is niet te vergelijken met het achterland. Istanbul heeft meer inwoners dan er zijn in heel Nederland. en ja, Turkije, totaal 77 miljoen inwoners? ik weet het niet exact

    ehm noemt u Nederland een seculier land?

    maar hier was bir mayis problème yok.

    http://www.hurriyetdailynews.com/n.php?n=thousands-gather-for-may-day-at-iconic-istanbul-square-2010-05-01

    er waren hekken langs de hoofdstraten (dus langs trottoir). politie was er wel, maar op grote afstand.
    die pikten een terrasje en hebben lekker gegeten.
    geen paniek bij de menigte en/of politie bij het ene incident dat plaats vond. feest ging gewoon verder.

    geweldig, hoe het ook kan. vorig jaar oorlog (32 jaar eigenlijk) en nu een Nationale Feestdag.

    evangeliseren 🙁
    geen Moslim die mij tracht te “bekeren”. nog erger, men accepteert mij als mens. voor Christenen daarentegen ben ik iemand die de “waarheid” niet kent en nog “moet” leren kennen.

    en de Nederlandse vrouwen die overgaan tot de Islam, daar heeft men verder ook niet zo’n bewondering voor en twijfels over.

    (gedver, moet opruimen stofzuigen en weg. blijf ik laptop hangen. heb de pest aan stofzuigen).

    CU later 😎

  13. Ah , de drang die veel Christenen hebben , vooral bekeerde Nederlanders terug te bekeren ben ik helaas ook bekend mee , Maar zulk volk hebben wij in de Moslim gemeenschap ook hoor , Je heb zelfs groepen die het nodig vinden mede-Moslims tot hun groepje te proberen te bekeren , die vind je zelfs onder de toch meestal zeer relaxte Sufis , het is een onderdeel van de “menselijke aard” waarschijnlijk.
    Richard Dawkins ( De “paus” der Engelse Atheisten ) heeft trouwens ook dezelde bekeringsdrang en zijn volgelingen zijn al even hinderlijk 🙄

  14. @14, Al Bakrastani

    gelukkig heb ik hier dus nergens last van. een verademing. 😆

    groeten van de humanist en agnost. die sigaretten gaat halen. wegens stress (in Ne :-). weer aan de rook. moet wel bekennen dat een van mijn (moslim) vrienden vindt dat ik daar mee moet stoppen. ik vergiftig mijn lichaam. gelijk heeft ie wel. ik rook nu dus niet in zijn omgeving en ook niet waar mij mij ziet. (flauw hé).

    een beetje bekeerd ben ik dan toch :-(. maar ja, deel de mening. was al 5 weken gestopt en toen bam. yarin stop ik weer. gewoon om gezondheidsredenen. allergie en benauwd. en ja, het is een slechte gewoonte.

    maar stofzuigen zonder de troost van een sigaret dat kan ik nu niet opbrengen.

    (dat bekeren gaat dus sluipend? toch minder opdringerig). 😆

Reacties zijn gesloten.